ჯვრის მონასტერი


მზით გაბრწყინებული თხელი ღრუბლები მცხეთის თავზე იფინება. ჯვრის მონასტერი, ანუ ჯვრის საყდარი, ციცაბო კლდის წვერზე დგას — იმ ადგილას, სადაც წმინდა ნინომ ჯვარი აღმართა, როგორც საქართველოში ქრისტიანობის გამარჯვების სიმბოლო. გადმოცემით, სასწაულმოქმედი ჯვარი იმ კედრისგან გამოთალეს, რომელიც უფლის კვართის დაფარვის ადგილას გაიზარდა. ამ ჯვრის თაყვანისსაცემად, რომელშიც გოლგოთის ჯვრის ნაწილებიც იყო, მთელი კავკასიიდან მოდიოდნენ ქრისტიანები. 585–604 წლებში მეფე სტეფანოზ I-მა ჯვრის თავზე ტაძარი ააგო. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების ეს გამორჩეული ნაგებობა დღემდე თითქმის პირვანდელი სახით შემორჩა.
 


კლდეს, რომელზეც ჯვრის მონასტერი დგას, სიონის მთას ადარებენ, რომელიც იერუსალიმს გადაჰყურებს. მცხეთისთვის ასეთ სიმბოლოდ — ხალხის თავისუფლებისა და რწმენის მცველად — ჯვრის მონასტერი იქცა.



ჯვარი მცხეთის ტაძრებს შორის ერთ-ერთი უძველესია. მის იერს მკაცრი სიმარტივე და ქვის წყობის მაღალი ოსტატობა გამოარჩევს; ორნამენტები და რელიეფები თავშეკავებულადაა გამოყენებული. ქვიშაქვის მოყვითალო, მოწითალო ყავისფერი და ვარდისფერი ტონები ტაძარს მთის ლანდშაფტთან აკავშირებს. მცირე ზომის მიუხედავად, კლდის გაგრძელებასავით ზეცისკენ აღმართული ტაძარი იდეალური პროპორციების წყალობით მონუმენტურად გამოიყურება. მისი ფორმები მცხეთის ველის ფართო სივრცეს ჰარმონიულად ერწყმის.

ჯვრის ტაძრის გარშემო მდებარე გადასახედიდან შთამბეჭდავი პანორამა იშლება. ღამით, როცა ტაძარს ქვემოდან ანათებენ, თითქოს მიწას სცილდება და ვარსკვლავიანი ცისკენ მიიწევს.



არქიმანდრიტი რაფაელი (კარელინი) ძველ ლეგენდას გვიყვება:

„ოდესღაც ჯვარსა და სვეტიცხოველს შორის მტკიცე ჯაჭვზე დაკიდებული კიბე იყო გაჭიმული. ამ ხიდის მსგავს გზაზე ადამიანები, რომლებსაც ლოცვა სურდათ, და ტაძრის მსახურები უფსკრულის თავზე გადადიოდნენ მცხეთიდან ჯვარში და უკან ბრუნდებოდნენ. მასზე გავლა მხოლოდ წმინდა ზრახვების მქონე, მონანიებულ ადამიანს შეეძლო, ისიც ლოცვით. სხვები უფსკრულში ცვიოდნენ. წლიდან წლამდე სულ უფრო ცოტა ადამიანი გადიოდა ამ საჰაერო გზას, სანამ ერთხელაც ადამიანთა ცოდვების სიმძიმით ხიდი არ ჩამოინგრა და მრავალი ადამიანი არ დაიღუპა...“